Een relatief nieuwe ontwikkeling binnen het kalkzandsteen bouwsysteem is het toepassen van een verticale trekstang bij stabiliteitswanden. Met een verticale trekstang verbeter je de stabiliteit van een gebouw. Deze oplossing komt vooral van pas bij twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande woningen.
Waarom pas je een verticale trekstang toe?
Bij deze woningen zorgt een wand langs het trapgat vaak voor de stabiliteit van de constructie. Aan de zijde van de bouwmuur koppelt de wand aan het vloerdragende binnenblad. Aan de andere zijde kunnen echter trekspanningen ontstaan in de kalkzandsteenwand. Dat gebeurt wanneer de windbelasting hoog is en/of de verticale belasting onvoldoende is.
Hoe werkt een verticale trekstang?
Een verticale trekstang voorkomt dat de wand kantelt.
Daardoor ontstaan geen trekspanningen in de kalkzandsteenwand. De TU Eindhoven heeft deze constructie uitgebreid getest.
Op basis van de onderzoeksresultaten publiceerde Stichting Stapelbouw richtlijnen waarmee constructeurs de trekstang kunnen berekenen.
Zie ook het artikel ‘Verticale wapening wanden’.
Hoe past Bouwbedrijf Van der Knaap dit toe?
Voor een praktijkvoorbeeld kijken we naar Bouw- en Aannemingsbedrijf Arend P. van der Knaap uit Rotterdam-Nesselande.
Dit bouwbedrijf ontwikkelt en realiseert woningen op basis van specifieke klantwensen en specialiseert zich in maatwerk.
Arjan van der Spek, projectleider bij Knaap Maatwoningen, vertelt:
“Dit stabiliteitsprobleem kennen wij en daarom passen wij al jaren een verticale trekstang toe. Vanuit een basisidee van Van Bemmel Advies- & ingenieursbureau bouwconstructies uit Schoonhoven hebben wij dit al voor diverse woningen toegepast in verschillende varianten. Bij de uitvoering laten we bij voorkeur eerst de kalkzandsteenwand plaatsen en brengen daarna de trekstang aan. Bij de eerste projecten plaatsten we een stalen strip met aan de bovenzijde twee gelaste draadeinden die door de verdiepingsvloer steken. Aan de onderzijde bevestigden we een hoeklijn met ankers aan de vloer of fundering.”
Hoe is de uitvoering verder vereenvoudigd?
Uitvoerder Corstiaan van der Spek coördineert de werkzaamheden op de bouwplaats.
Hij vertelt:
“Dit moest voor de uitvoering gemakkelijker kunnen.”
Na overleg met de constructeur koos men bij een woning in Nieuwerkerk aan den IJssel voor een doorlopend draadeind M20.
De uitvoering verloopt als volgt:
- in de beganegrondvloer blijft een sparing aanwezig
- stekankers steken vanuit de fundering door deze sparing
- daarna wordt het verticale draadeind aangebracht
- tegelijk met het storten van de eerste verdiepingsvloer vult men de sparing op
De wapeningsstaaf kan met een koppelbus worden verlengd. Op de verdiepingsvloer koppelt men de staaf met een volgplaat en borgmoer aan de vloerconstructie.

Met de borgmoer brengt men de wapening op spanning.
Volgens Corstiaan ontstaat zo een eenvoudig en robuust systeem.
Hoe werk je een verticale trekstang netjes af?
Ook over de afwerking is nagedacht.
Bij de maatwoning in Rotterdam zit de wapening opgesloten tussen twee wanden. Daardoor kun je deze eenvoudig wegwerken achter een stuclaag of aftimmering.
Bij een woning in Capelle aan den IJssel maakte men een sleuf in de kalkzandsteenwand. Hierin nam men de staaf op, zodat deze ook volledig achter de afwerking verdwijnt.
Waar moet een constructeur op letten?
Registerconstructeur Erik van Bemmel past verticale trekstangen regelmatig toe, ook bij woningen met meerdere verdiepingen.
Hij vertelt:
“Bouwers zien hier soms tegenop omdat ze de verticale trekstang nog niet kennen. Maar met extra aandacht voor de draadkoppelingen en de verankering in de fundering is dit goed uitvoerbaar.”
Daarom werkt Van Bemmel de oplossing duidelijk uit op de constructietekeningen. Samen met de bouwer bepaalt hij vervolgens de gewenste detaillering.
Belangrijke aandachtspunten zijn:
- constructief correcte verankering
- geen combinatie met een sparing
- geen combinatie met een lateioplegging
- koppeling aan een stalen ligger is mogelijk wanneer deze aanwezig is
Waar kun je ondersteuning krijgen?
Henk-Jan Spiering, bouwplaatsbegeleider bij Calduran, geeft bouwers die voor het eerst met een verticale trekstang werken een praktische tip:
De afdeling Service & Support kan samen met een bouwplaatsbegeleider uitleg geven over de belangrijkste aandachtspunten. Daarbij kan ook de afdeling Techniek & Advies aanvullende ondersteuning bieden.
Voor deze toepassing is bovendien een algemeen adviesblad beschikbaar.