De discussie over bouwsystemen laait regelmatig op. Welk systeem het beste is, lijkt vaak af te hangen van beeldvorming in de media of van wat mensen graag willen geloven.
Een veelgehoorde visie is dat woningen volledig kant-en-klaar uit de fabriek komen. Dat klinkt aantrekkelijk: minder arbeid op de bouwplaats, een hoge bouwsnelheid en geen invloed van het weer. Daardoor ontstaat al snel het beeld dat volledige prefabricage beter en goedkoper is. Maar is dat ook zo?
Tekst: Hans Verkleij, productmanager bij Calduran.
Waarom is volledige prefabricage niet altijd de beste oplossing?
Bij volledige prefabricage krijgen fabrikanten te maken met hoge automatiseringskosten. Ook speelt mee dat mensen graag wonen in een aantrekkelijke wijk met veel variatie in woningen.
Juist daarin blinkt de bouw de laatste jaren uit. Architecten en bouwers combineren verschillende materialen, vormen en afwerkingen. Denk aan:
- bakstenen
- gevelbekleding
- dakpannen
Deze materialen komen van verschillende leveranciers uit binnen- en buitenland. Het is de vraag hoe je al die variatie verwerkt in één volledig geautomatiseerde woningfabriek.
Wat kunnen we leren van IKEA?
Het is vaak leerzaam om naar andere sectoren te kijken. De meubelbranche biedt een interessant voorbeeld.
Je zou verwachten dat klanten hun meubels volledig gemonteerd thuis willen ontvangen. Kasten rollen dan kant-en-klaar uit de fabriek en staan direct op hun plek in huis. Dat lijkt de ultieme ontzorging.
IKEA maakte een andere keuze.
Waarom koos IKEA voor een bouwsysteem in onderdelen?
IKEA ontdekte dat volledig gemonteerde meubels veel nadelen hebben:
- hoge transportkosten door het grote volume
- weinig flexibiliteit voor specifieke klantwensen
- problemen bij transport naar bijvoorbeeld een verdieping
Ingvar Kamprad, oprichter van IKEA, zocht daarom naar een oplossing die goedkoper, compacter en eenvoudiger was. Daarbij bleef aandacht voor functionaliteit, uitstraling en vormgeving belangrijk.
Welke factoren maakten IKEA succesvol?
Het succes van IKEA komt voort uit een combinatie van voordelen:
- lage kosten door standaardisatie en grootschalige geautomatiseerde productie
- veel aandacht voor vormgeving en gebruiksgemak
- eenvoudige montage met eenvoudige verbindingsmiddelen
- onderdelen die altijd passen
- duidelijke montage-instructies
- een goede prijs-kwaliteitverhouding
- sterke, goed verwerkbare en natuurvriendelijke basismaterialen
- snelle beschikbaarheid
- geen transportkosten als klanten producten zelf ophalen
- praktische verpakkingen in hanteerbare delen
- een compleet systeem met alle benodigde onderdelen
Hoe ontwikkelde IKEA dit concept verder?
Door de jaren heen breidde IKEA het concept verder uit met:
- funshopping
- een breed assortiment met bijpassende artikelen
- ondersteuning bij montagevragen
- aandacht voor constructieve veiligheid, zoals muurbeugels voor kasten
- een webshop
- persoonlijke ondersteuning bij het ontwerpen van bijvoorbeeld keukens of opbergoplossingen
- meer aandacht voor circulariteit door hergebruik van materialen
- initiatieven voor een tweede leven van gebruikte meubels
Welke overeenkomsten heeft dit met het kalkzandsteen bouwsysteem?
Vergelijk je dit met het kalkzandsteen bouwsysteem van Calduran, dan zie je veel overeenkomsten.
In een moderne zaagstraat verwerkt Calduran kalkzandsteenelementen van natuurvriendelijke grondstoffen tot elementen die:
- precies op maat zijn gezaagd
- zijn gecodeerd
- op pallets in exacte hoeveelheden zijn verpakt
- just in time op de bouwplaats aankomen
Hoe draagt automatisering bij aan efficiënt bouwen?
Door de hoge automatiseringsgraad blijven de productiekosten laag.
Op de bouwplaats ontvang je niet alleen de elementen, maar ook een duidelijke montage-instructie. Met twee mensen en een kleine elektrische montagekraan bouw je in twee dagen een complete woning.
Om het systeem compleet te maken levert Calduran ook:
- mortels
- ankers
- lateien
Daarnaast ondersteunen specialisten tijdens het ontwerpproces met advies over:
- brandveiligheid
- leefcomfort
- milieu
- energie
Hoe ontwikkelt het bouwsysteem zich verder?
De laatste jaren passen steeds meer bouwdelen hetzelfde principe toe, zoals vloeren en daken.
Daardoor neemt de hoeveelheid werk op de bouwplaats af. Ook vermindert het aantal bouwfouten, wat kosten bespaart.
Misschien ligt er nog een kans om het ‘winkelplezier’ voor klanten verder te verbeteren. Bijvoorbeeld door samen met andere producenten van vergelijkbare bouwsystemen alle mogelijkheden zichtbaar te maken. Zo wordt duidelijker wat je samen kunt realiseren.
Welk bouwconcept uiteindelijk het beste is, zal de tijd uitwijzen. Milieu, kostenefficiëntie en een grote variatie in uitvoeringen blijven waarschijnlijk belangrijke thema’s.
Welke kansen biedt de toekomst?
Het concept voor kalkzandsteen draagconstructies is op dit moment gemiddeld € 5.000 per woning goedkoper.
Daarom biedt de verdere ontwikkeling van 3D- en BIM-modellen nog veel kansen. Dat geldt ook voor bouwsystemen die volgens hetzelfde klik-en-klaar-principe werken.
Hopelijk leidt dat de komende jaren tot veel mooie, functionele, gevarieerde en waardevaste woningen waar toekomstige generaties lang van genieten.
Bron: BouwTotaal 2021 7/8 Thema Tools
Deel nieuwsbericht
